26/05/2026
Y PENTECOST A’N HOES NI
Mae llawer ohonom wedi gweld drama enwog Samuel Beckett, Wrth Aros Godot, lle mae’r cymeriadau’n aros yn ddiddiwedd am rywun nad yw byth yn ymddangos. Ceir ynddi ryw deimlad o wacter ystyr a diben, fel pe bai’r disgwyl ei hun wedi colli pob gobaith. Ac efallai, mewn rhai cyfnodau yn y gorffennol agos, mai dyna oedd teimlad nifer tuag at ffydd ac addoliad hefyd gan arwain at wacáu addoldai — fel pe na bai neb yn disgwyl dim newydd gan Dduw mwyach, na dim rhyfeddol i ddigwydd.
Diolch felly am dystiolaeth y Pentecost sy’n ein codi ninnau o’n hanobaith, a’n gwefreiddio o’r newydd i bosibiliadau’r cynnwrf anweledig. Mae’r addewid yno’n sicr a bydd holl eiriau’r Iesu am ddyfodiad yr Ysbryd Glân yn cael eu gwireddu. Yr ydym yn byw mewn oes lle gwelir addewidion arweinwyr cyhoeddus wedi eu torri y naill ar ôl y llall, ond saif geiriau’r Iesu yn gwbl ddibynadwy. Ond drachefn gwelir yma argyhoeddiadau clir hefyd. Aethom i gredu yn yr oes sydd ohoni mai gwirionedd drwy bersonoliaeth sy’n argyhoeddi ond nid felly ymhlith yr apostolion. Gwaith yr Ysbryd Glân ydyw cynhyrfu pobl i realiti Duw a hynny’n galluogi rhai i lefaru’r dystiolaeth: “a llanwyd hwy oll â’r Ysbryd Glân, a dechreuasant lefaru”.
Ond ni ellir anghofio fod yma hefyd reswm dros lawenhau, oherwydd dyma benblwydd yr Eglwys. Ar ddydd y Pentecost, gwyrth yr Ysbryd Glân oedd troi criw bychan o ddisgyblion yn gymuned fyw o ffydd a thystiolaeth. A’r her i’r Eglwys ym mhob oes yw peidio â bodloni ar fod yn gymdeithas gyfforddus yn unig, ond cofio mai galwad Crist yw bod yn bresenoldeb byw ac yn dystiolaeth o obaith yn y byd.
Mae nifer gynyddol yn ein hoes ni yn dechrau teimlo yn wahanol - fod rhywbeth ar goll a bod hiraeth am ystyr, gobaith a goleuni. Flynyddoedd yn ôl fe soniodd Amanwy, y llenor a’r bardd am y “flwyddyn a gofiaf” gan draddodi ar y radio ei atgofion am Ddiwygiad 1904. Teithiodd i Gasllwchwr, ac o gyrraedd yno, clywodd ganu yn y pellter, pobl y Diwygiad yn dychwelyd o oedfa’r bore. Yr oedd rhyw nwyd gorfoleddus wedi eu meddiannu na wyddai ef ar y pryd hwnnw ddim amdano.
Yn wahanol i ddrama Beckett, nid aros am neb yw hanes y ffydd Gristnogol, ond byw mewn gobaith fod Crist yn dal i ddod atom, yn dal i siarad, ac yn dal i drawsnewid bywydau drwy’r Ysbryd Glân. Gwyn eu byd y sawl sy’n aros am yr un wefr yn yr oes hon.
