27/02/2026
Sau Tết, các tộc họ thường Tế Xuân. Chắc chắn Văn tế của các tộc họ sẽ có ghi "quận danh", như họ Trần 陳 thì Dĩnh Xuyên quận, họ Nguyễn 阮 thì Trần Lưu quận, họ Lê 黎 thì Kinh Triệu quận, họ Triệu 召 thì Thiên Thủy quận, họ Lý 李 thì Lũng Tây quận, họ Ngô 吳 là Diên Lăng quận, họ Trịnh 鄭 là Vinh Dương quận,... Nên hiểu các "quận danh" của mỗi tộc như thế nào?
Cách đây hơn 2000 năm, Tần Thủy Hoàng chia nước Tàu thành 36 quận. Một thầy đồ đã gán vài ba tộc họ với một quận để dạy địa lí nước Tàu cho học trò, gọi là sách “Bách tính quận danh”. Thầy đồ ấy cho rằng tộc Phạm có quê gốc (quận danh) ở “Cao Bình quận” ; Tộc Đinh có quận danh là Tế Nam Quận ; tộc Hoàng/Huỳnh có quận danh là Giang Hạ Quận; tộc Nguyễn có quận danh là Trần Lưu quận... Do xã hội thời đó đã có cả trăm tộc họ nên thầy đồ đó đã ghép nhiều tộc họ vào cùng một quận, như tộc Trần và tộc Lại có quận danh là “Dĩnh Xuyên quận”; tộc Lê, Đỗ, Tống, Ung, Thu, Bộ, Đoàn, Hứa, Sử cùng có quận danh là Kinh Triệu quận...
Vì “lắp ghép đại” các tộc họ cho đủ vào 36 quận nên “Bách tính quận danh” không có cơ sở khoa học về dân tộc học, nhưng trong thời kì nước ta bị phương Bắc độ hộ, các thái thú người Tàu đã phổ biến “Bách tính quận danh” để tuyên truyền rằng các tộc họ người Việt vốn là con cháu của người Tàu nhằm dễ bề đô hộ. Vì thế văn tế mỗi tộc hoặc văn bia mỗi người xưa thường có một quận danh.
Kết quả khảo cổ cho thấy từ hàng vạn năm trước đã có người Việt cổ sống trên đất nước mình. Người Việt cổ tạo nên văn hóa Đông Sơn, Hòa Bình,... Còn các vùng đất ở Trung Bộ, Nam Bộ thời xa xưa đã có nền văn hóa Ốc Eo, Sa Huỳnh. Nhiều hóa thạch cho thấy loài người từ Châu Phi đã di cư đến vùng Đông Á và Đông Nam Á từ hàng vạn năm trước, chứ không phải từ Trung Quốc di cư đến.
Cũng có người cho rằng các “quận danh” đó là địa danh ở “thế giới bên kia, bổn âm đường” của mỗi Tộc, cho nên trong Văn tế xưa nay của Tộc Trần đều có câu “Thượng Thượng niệm: Phụng vì bổn âm đường DĨNH XUYÊN QUẬN Trần X tộc chư Thần! ̣(thay chữ X bằng chữ lót của các nhánh tộc Trần, như Trần Văn, Trần Hữu, Trần Đức, Trần Phước…)
Tuy nhiên, các “quận âm, quận danh” đó đã ăn sâu trong nhận thức của nhiều Tộc Họ ở nước ta nên văn tế, văn bia vẫn ghi “Dĩnh Xuyên quận” như là một “quận âm ở thế giới bên kia”. Còn trong nhận thức thì hãy cứ xem “Mỹ Xuyên Tây” là “quê Cha đất Tổ” của Tộc Trần Văn – Xuyên Tây cho chắc. Khi nào kết nối được Gia phả của chúng ta với bà con ở miền Bắc thì sẽ bổ sung địa danh xa xưa hơn của Tộc mình.
