20/05/2026
เพราะ “เรียนฟรี” ยังมีค่าใช้จ่ายแฝง 💵
และภาวะค่าครองชีพ–เงินเฟ้อ กำลังกระทบโดยตรงต่อโอกาสทางการศึกษาของนักเรียนยากจนพิเศษกว่า 1.3 ล้านคนทั่วประเทศ
กสศ. จึงใช้ข้อมูลคุณภาพจากคุณครู และการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนของครัวเรือนนักเรียน เพื่อนำไปสู่การปรับอัตราเงินอุดหนุน “ทุนเสมอภาค” ให้ตรงจุด และสอดคล้องกับความเป็นจริงมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง
เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายทางการศึกษา เช่น ค่าเดินทาง ค่าอาหารเช้า ค่าอุปกรณ์การเรียน ที่เงินเรียนฟรี 15 ปี ยังไม่ครอบคลุม และช่วยประคองไม่ให้นักเรียนยากจนพิเศษต้องหลุดจากระบบการศึกษา เพราะอุปสรรคด้านเศรษฐกิจ
📌 ตลอด 8 ปีของ “ทุนเสมอภาค”
กสศ. มีการปรับอัตราเงินอุดหนุนมาแล้ว 3 ครั้ง และในปีการศึกษา 2569 นี้ จะปรับเพิ่มเป็น “4,200 บาทต่อคนต่อปี” เพื่อให้สอดคล้องกับภาระค่าใช้จ่ายจริงของครัวเรือนยากจนพิเศษ และช่วยให้เด็ก ๆ มีโอกาสเรียนต่อ ไม่หลุดจากห้องเรียน
🔹 ปีการศึกษา 2563 ปรับครั้งแรก จาก 1,600 บาท เป็น 3,000 บาท
🔹 ปีการศึกษา 2567 ปรับสู่ “อัตราเงินอุดหนุนแบบขั้นบันได” ต่อเนื่องถึงปี 2569
▪️ ปีการศึกษา 2567 : 3,480 บาท
▪️ ปีการศึกษา 2568 : 3,840 บาท
▪️ ปีการศึกษา 2569 : 4,200 บาท
(บาทต่อคนต่อปีการศึกษา / จัดสรรภาคเรียนละ 50:50)
💚การปรับอัตราเงินอุดหนุนในแต่ละครั้ง
ไม่ใช่แค่ “ตัวเลขที่เพิ่มขึ้น”
แต่คือการออกแบบนโยบายบนฐานข้อมูลจริง
🟢 ข้อมูลล่าสุดจากสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ชี้ว่า วิกฤตค่าครองชีพกำลังซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา โดยเฉพาะในช่วงเปิดภาคเรียน ซึ่งเป็นช่วงเปราะบางของเด็กกลุ่มเสี่ยงหลุดจากระบบ
ปัจจุบัน ครัวเรือนยากจนพิเศษมีรายได้เฉลี่ยเพียง 1,236 บาทต่อคนต่อเดือน ขณะที่ต้นทุนในการไปโรงเรียนเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง การส่งลูกหลานเข้าเรียนจึงกลายเป็นภาระที่หนักมากสำหรับหลายครอบครัว
⭐ หนึ่งในต้นทุนแฝงที่หนักที่สุดคือ “ค่าเดินทาง”
เด็กจำนวนมากต้องเดินทางข้ามพื้นที่เพื่อไปโรงเรียนที่อยู่ห่างไกล และภาระดังกล่าวกำลังหนัดขึ้นเรื่อย ๆ
ข้อมูลเปรียบเทียบราคาน้ำมันระหว่างวันที่ 16 กุมภาพันธ์ – 16 เมษายน 2569 พบว่า ราคาน้ำมันทั้งดีเซลและเบนซินเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 37 ภายในเวลาเพียง 2 เดือน ขณะเดียวกัน ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคจำเป็น เช่น ไข่ไก่ เนื้อหมู เนื้อไก่ น้ำมันพืช และผักสด ปรับเพิ่มขึ้นต่อเนื่องร้อยละ 8–44
ก่อนเกิดวิกฤต ครัวเรือนที่ยากจนที่สุดร้อยละ 10 ของประเทศ ต้องจ่ายค่าใช้จ่ายทางการศึกษาจากกระเป๋าตัวเองอย่างน้อยปีละกว่า 2,000 บาท และยังไม่รวม “ต้นทุนแฝง” อย่างค่าเดินทางและค่าอาหารเช้า ซึ่งเฉพาะ 2 รายการนี้ก็มีมูลค่ารวมกันกว่า 5,000 บาทต่อปีแล้ว
เมื่อรวมกับภาวะเงินเฟ้อและราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนที่เด็กต้องแบกรับเพื่อให้ได้ “ไปโรงเรียน” ในแต่ละวัน จึงยิ่งห่างไกลจากระดับที่ครัวเรือนยากจนจะรับไหว โดยปัจจุบัน ครัวเรือนยากจนที่สุดร้อยละ 10 ต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเพื่อการศึกษารวมเฉลี่ย 9,420 บาทต่อปี
⭐ ปัจจุบัน กสศ. ดำเนินนโยบายทุนเสมอภาคเพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายให้แก่นักเรียนยากจนพิเศษประมาณ 1.3 ล้านคนทั่วประเทศ อย่างไรก็ตาม ยังมีเด็กอีกประมาณ 1.1 ล้านคน ที่มาจากครัวเรือนต่ำกว่าเส้นความยากจน และยังไม่ได้รับการสนับสนุนหรือความช่วยเหลือในรูปแบบใด ๆ
กสศ. จึงเดินหน้าทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกระดับ ตั้งแต่ระดับนโยบาย หน่วยจัดสรรงบประมาณ ไปจนถึงหน่วยงานต้นสังกัดของสถานศึกษา เพื่อพัฒนามาตรการช่วยเหลือที่เหมาะสม ครอบคลุม และป้องกันไม่ให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาในช่วงวัยสำคัญ พร้อมลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาอย่างยั่งยืน
📌 หมายเหตุ: ข้อมูลดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของ “รายงานสถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา 2569” โดย กสศ. จะเผยแพร่ฉบับเต็มและเปิดให้ดาวน์โหลดภายในงาน Equity Forum 2026 ช่วงเดือนมิถุนายนนี้
#ทุนเสมอภาค
#เรียนฟรี
#กสศ
