20/09/2026
#ความเห็นของคณะกรรมการกฤษฎีกา ที่ 490/2549 ฉบับนี้ หน่วยงานของรัฐตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่โดยเฉพาะผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องจนถึงผู้บังคับบัญชาระดับหัวหน้าหน่วยงานควรรู้
กล่าวโดยสรุป กรณีที่เจ้าหน้าที่ผู้พึงต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนยินยอมชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่หน่วยงานของรัฐ สำหรับความเสียหายที่เกิดแก่เงินเป็นจำนวนที่แน่นอน หน่วยงานของรัฐจะแนวทางขั้นตอนดำเนินการอย่างไร ดังนี้
1.กรณีเจ้าหน้าที่ผู้กระทำละเมิดได้ชดใช้ค่าเสียที่เกิดขึ้นครบถ้วนเต็มจำนวนแล้ว ย่อมไม่มีความจำเป็นต้องแต่งตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงความรับผิดทางละเมิดแต่อย่างใด
2.กรณีแต่งตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงความรับผิดทางละเมิดแล้ว หากเจ้าหน้าที่ผู้กระทำละเมิดได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนครบถ้วนเต็มจำนวนแล้ว ย่อมทำให้หนี้อันเกิดแต่มูลละเมิดระงับสิ้นไป จึงไม่มีความจำเป็นต้องดำเนินการสอบข้อเท็จจริงความรับผิดทางละเมิดอีกต่อไป
อย่างไรก็ดี การยินยอมที่จะชดใช้ค่าสินไหมทดแทนดังกล่าวต้องเกิดขึ้นจากการสมัครใจและสำนึกผิดด้วยตนเอง มิได้เกิดจากการบังคับ ขู่เข็ญ จากหัวหน้าหน่วยงานของรัฐหรือผู้บังคับชาหรือผู้กำกับดูแล เพราะกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดมีวัตถุประสงค์จะปกป้องคุ้มครองการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในกรณีที่ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ราชการไม่ให้ต้องรับผิดเป็นส่วนตัวและจะต้องรับผิดชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่รัฐก็เฉพาะแค่ได้กระทำละเมิดด้วยความจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงเท่านั้น
อีกทั้ง ยังต้องรับผิดเฉพาะในส่วนของตนไม่อาจนำหลักลูกหนี้ร่วมมาใช้บังคับ และผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้นก็ต้องร่วมรับผิดในการปล่อยละเลยหรือไม่ควบคุมบังคับบัญชาการปฏิบัติงานของผู้ใต้บังคับบังคับบัญชาตนก่อให้เกิดความเสียหายขึ้น “การปฏิบัติราชการนั้น ข้าราชการต้องยึดถือและปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบเป็นที่ตั้งเป็นลำดับแรกก่อน ดุลพินิจในการยึดประโยชน์ของทางราชการและประชาชนตามมา เพราะหน่วยงานตรวจสอบจะถามหาแนวทางปฏิบัติราชการตามกฎหมายและระเบียบของทางราชการก่อน จะไม่ถามหาดุลพินิจเป็นลำดับแรกอย่างแน่นอน”
#วิวัฒน์ชัย คำคูเมือง หน.สป. อดีตนิติกรชำนาญการพิเศษ