11/10/2021
สื่อสารมวลชนทางกีฬากับกีฬาอีสปอร์ต
มนุษย์เราเปิดรับข่าวสารที่มีความหลากหลายทั้งด้านเนื้อหา การเมือง สังคม เศรษฐกิจ สุขภาพ กีฬาและด้านช่องทางการสื่อสารข้อมูล ไม่ว่าจะเป็นสื่อมวลชนแบบดั้งเดิม (Mass Media) หนังสือพิมพ์ วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ ที่เป็นสื่อหลักของคนในสังคมมาเนิ่นนานแต่มักเป็นรูปแบบการสื่อสารทางเดียว อาจมีผลตอบกลับได้แต่ต้องใช้เวลา ซึ่งต่างกับสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) ที่ใช้งานกันมากขึ้นในปัจจุบัน มองไปทางไหนก็มักจะเห็นผู้คนก้มหน้าใช้งานอุปกรณ์การสื่อสาร รับ-ส่งข้อมูลในรูปแบบการสื่อสารออนไลน์ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่มีความสะดวก รวดเร็ว โต้ตอบกลับกันได้ทันที เพียงปลายนิ้วสัมผัส ผ่านอุปกรณ์ที่รองรับการสื่อสารทั้งคอมพิวเตอร์แบบพกพา, สมาร์ทโฟน, แท็บเล็ต เป็นต้น
โดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้สำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2563 พบว่าคนไทยใช้อินเทอร์เน็ตเฉลี่ยวันละ 11 ชั่วโมง 25 นาที โดย Gen Y (อายุ 20-39 ปี) ครองแชมป์ใช้อินเทอร์เน็ตมากที่สุดติดต่อกัน 6 ปี และกิจกรรมยอดฮิต 3 อันดับแรกยังคงเป็นการใช้สื่อสังคมออนไลน์ 95.3%, ดูหนัง ฟังเพลงออนไลน์ 85.0% และค้นหาข้อมูลออนไลน์ 82.2% โดยสื่อสังคมออนไลน์ที่ได้รับความนิยมยืนหนึ่งมากที่สุดคือ Facebook 98.2% ดังนั้นจะเห็นได้ว่าไม่ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรการสื่อสารยังมีความสำคัญกับคนในสังคมอย่างมาก เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ เรียกได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งในการดำรงชีวิตประจำวันของเราเลยทีเดียว
หากพูดถึงสายอาชีพนักสื่อสารมวลชนทางกีฬา อาจจะนึกถึงการเป็นนักข่าวกีฬา การเป็นผู้นำเสนอข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ ที่มีเนื้อหาทางด้านกีฬาผ่านสื่อช่องทางการสื่อสารต่าง ๆ ไปสู่ผู้รับปลายทางให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนที่สุด เนื่องจากกีฬามีความสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม จะเห็นได้จากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ.2560 – 2564) มีการกำหนดแผนการสร้างมูลค่าเพิ่มในอุตสาหกรรมกีฬาให้ครอบคลุมทุกมิติและครบวงจรทั้งการผลิตและธุรกิจที่เกี่ยวข้อง อีกทั้งยังมีแผนการส่งเสริม สนับสนุนให้ประชาชนเล่นกีฬาและเข้าร่วมกิจกรรมนันทนาการเพิ่มขึ้นเพื่อให้มีสุขภาวะที่ดีขึ้น นอกจากนี้ในแผนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2563 – 2565) ฉบับปรับปรุง ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนากีฬาเพื่อความเป็นเลิศและต่อยอดเพื่อความสำเร็จในระดับอาชีพ โดยในแนวทางที่ 5 ว่าด้วยการส่งเสริมและพัฒนากีฬาเพื่อการอาชีพอย่างเป็นระบบ โดยเน้นการประชาสัมพันธ์เพื่อเสริมสร้างความนิยมในการแข่งขันกีฬาระดับอาชีพด้วยสื่อหลากหลายรูปแบบ ทำให้เห็นได้ชัดว่าสื่อมีบทบาทช่วยในการพัฒนากีฬา ยิ่งปัจจุบันมีการนำเทคโนโลยีการสื่อสารที่ทันสมัยในยุคดิจิทัลมาใช้ในการนำเสนอข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ รวมถึงข้อมูลทางด้านการกีฬาเพื่อสุขภาพ กีฬาอาชีพที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องไม่ว่าจะเป็นกีฬายอดนิยมอย่างเช่น ฟุตบอล วอลเลย์บอล บาสเกตบอล แบดมินตัน เทนนิส กอล์ฟ รวมถึงกีฬาอีสปอร์ตที่ได้ถูกประกาศให้เป็นกีฬาอาชีพเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ.2564 ที่ผ่านมา ทำให้การทำงานทางด้านสื่อสารมวลชนทางกีฬายังเป็นที่ต้องการของตลาดงานเพิ่มมากขึ้นด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคดิจิทัลที่มีการนำเสนอข้อมูล ข่าวสาร ที่รวดเร็ว ทันสมัย ซึ่งคณะวิทยาศาสตร์การกีฬาได้เล็งเห็นถึงความจำเป็น ความสำคัญในสายอาชีพนี้ดังที่กล่าวมาข้างต้น จึงได้เปิดหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสื่อสารมวลชนทางกีฬาขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ.2548 และได้มีการพัฒนาหลักสูตรมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบันเพื่อผลิตบัณฑิตนักสื่อสารมวลชนทางกีฬาที่มีความรู้ ความสามารถในการทำงาน รู้ลึกรู้จริงในการนำเสนอข้อมูลต่าง ๆ ทางด้านกีฬาที่มีความรู้ทั้งทฤษฎี และปฏิบัติ สามารถผลิตสื่อเพื่อนำเสนข้อมูลได้อย่างสร้างสรรค์ ทันสมัย รวดเร็ว ด้วยช่องทางการสื่อสารที่หลากหลายในยุคดิจิทัล
เมื่อพูดถึงอีสปอร์ต หรืออิเล็กทรอนิกส์สปอร์ต (E-Sports: Electronic Sports) เป็นการแข่งขันเกมอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการจัดการแข่งขันทั้งในประเทศและต่างประเทศอยู่เป็นประจำอีกทั้งยังมีเงินรางวัลจากการแข่งขันค่อนข้างสูง ข้อมูลจากสำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ พบว่ามูลค่าการเติบโตของตลาดเกมประเทศไทยปี 2559 อยู่ที่ 8.7 พันล้านบาท และมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องทุกปี ต่อมาการกีฬาแห่งประเทศไทยจึงได้ประกาศอนุญาตให้จัดตั้งเป็นสมาคมกีฬาอีสปอร์ตได้เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2560 ทำให้กีฬาอีสปอร์ตภายในประเทศไทยมีการพัฒนา และมีโอกาสในการสร้างชื่อเสียงในฐานะทีมชาติไทยอย่างเป็นทางการ ทำให้เกิดการแข่งขันอย่างต่อเนื่อง มีการพัฒนาทีม นักกีฬา จนกลายมาเป็นกีฬาอีสปอร์ตอาชีพในปัจจุบัน กีฬาอีสปอร์ตยังทำให้เกิดอาชีพใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นที่หลากหลาย ซึ่งถือเป็นการพัฒนาในด้านการสร้างอาชีพ และเศรษฐกิจ (The Knowledge, 2017) เช่น อาชีพด้านการผลิตและพัฒนาเกม นักออกแบบ 3D โปรแกรมเมอร์ นักทดสอบเกม นักสร้างสรรค์เนื้อหาเกม นักรีวิวเกม นักแปลภาษา นักแคสต์เกม และอาชีพทางด้านกิจกรรมและกีฬา ได้แก่ นักกีฬาอีสปอร์ต นักวิเคราะห์เกมการแข่งขัน รวมถึงนักพากย์เกมกีฬาซึ่งเป็นสิ่งที่นักสื่อสารมวลชนทางกีฬาสามารถทำได้เช่นกัน โดยการให้ข้อมูลการแข่งขัน ให้ความรู้กฎกติกา ข้อมูลเชิงสถิติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกีฬาอีสปอร์ต เพื่อให้ผู้ชมได้รับข้อมูลรอบด้าน ครบถ้วน อีกทั้งยังเพิ่มอรรถรสในการรับชมอีกด้วย
จากที่ได้กล่าวมาข้างต้นเกี่ยวกับนักสื่อสารมวลชนทางกีฬาคงพอทำให้เห็นภาพการทำงานของสายอาชีพนี้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการนำเสนอข้อมูล กฎ กติกา การแข่งขันกีฬาชนิดต่าง ๆ รวมถึงกีฬาอีสปอร์ต ในรูปแบบของสื่อที่หลากหลายในยุคดิจิทัล ทั้งข้อความ ภาพ เสียง รวมถึงเสียงพากย์การแข่งขันที่จะช่วยเพิ่มข้อมูลด้านต่าง ๆ ให้กับผู้ชม หากจะทำหน้าที่นักพากย์กีฬาก็จะต้องเตรียมตัวให้พร้อม ต้องศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการแข่งขันให้ครบถ้วน เช่น ระบบการแข่งขัน สถิติ ผลการแข่งขันที่ผ่านมา ทั้งในส่วนของทีมรวมถึงนักกีฬา และพร้อมที่จะตอบคำถามที่เกี่ยวข้องระหว่างการแข่งขันได้ นอกจากนี้กีฬาอีสปอร์ตยังเป็นกีฬาที่มีการนำ อุปกรณ์ เทคโนโลยีการสื่อสารมาใช้ในการจัดการแข่งขัน รวมถึงการถ่ายทอดสดการแข่งขันผ่านช่องทางการสื่อสารในรูปแบบออนไลน์ทั้ง Website, Facebook, Youtube ฯลฯ
แสดงให้เห็นว่าปัจจุบันการแข่งขันกีฬาไม่ได้อยู่แค่เพียงในสนามแข่งขันเท่านั้น การเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อช่องทางต่าง ๆ มีความสำคัญอย่างมากที่จะช่วยประชาสัมพันธ์ ทำให้เกิดความนิยม ได้รับความสนใจ จากผู้รับข้อมูลได้อย่างมาก ช่องทางการสื่อสารในรูปแบบของสื่อออนไลน์เป็นช่องทางที่กำลังได้รับความนิยมอย่างสูงในยุคดิจิทัลที่ทำให้เกิดข้อมูลกระจายไปได้อย่างรวดเร็ว กว้าง และไม่จำกัดผู้รับสาร โดยเฉพาะสื่อสังคมออนไลน์ที่มีอิทธิพลต่อคนในสังคมอย่างก้าวกระโดด
จากเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้นแสดงให้เห็นว่างานสื่อสารมวลชนทางกีฬามีบทบาทในการช่วยส่งเสริม พัฒนาวงการกีฬารวมถึงกีฬาอีสปอร์ตทั้งในด้านการประชาสัมพันธ์ การเผยแพร่ข้อมูล ให้ความรู้ ความเข้าใจ การใช้เครื่องมืออุปกรณ์การสื่อสารที่ทันสมัยในการเผยแพร่ข้อมูลการแข่งขันให้ทันยุคสมัยที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาได้เป็นอย่างดี ทั้งนี้การเปิดรับสื่อไม่ว่าจะช่องทางใด “การรู้เท่าทันสื่อ” เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เกิดการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ ด้วยการวิเคราะห์สื่อ เข้าใจสื่อ ประเมินค่าคุณภาพในสิ่งที่สื่อนำเสนอ และการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ต่อไป
ดร.วัชชริน ผดุงรัชดากิจ
อาจารย์ประจำสาขาวิชาสื่อสารมวลชนทางกีฬา
คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา มหาวิทยาลัยบูรพา
