27/08/2026
Szczawne :) Byliście tutaj kiedyś :)
Są takie miejsca w Bieszczadach, które mijamy w drodze do bardziej znanych miejscowości, nie zdając sobie sprawy, jak bogatą mają historię. Jednym z nich jest Szczawne – wieś położona w gminie Komańcza, nad Osławą, na pograniczu Bieszczadów i Beskidu Niskiego.
Historia Szczawnego sięga co najmniej XV wieku. Wieś została lokowana na prawie wołoskim w 1437 roku, w dobrach królewskich starostwa sanockiego. Przez pewien czas Szczawne było siedzibą krajnika – zwierzchnika osad wołoskich tworzących tzw. krainę.
Szczawne było świadkiem dramatycznych wydarzeń. Wieś ucierpiała podczas najazdu wojsk Jerzego II Rakoczego w 1657 roku, a w 1672 roku została spalona przez Tatarów. W czasie I wojny światowej przez okolicę przebiegał front, natomiast na przełomie 1918 i 1919 roku miejscowość znalazła się w centrum wydarzeń związanych z Republiką Komańczańską.
Najbardziej charakterystycznym zabytkiem Szczawnego jest drewniana cerkiew pw. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy, wzniesiona w latach 1888–1889 przez cieślę Hojsana z Płonnej. Dawniej była świątynią greckokatolicką, a obecnie należy do Kościoła Prawosławnego. W jej wnętrzu zachowała się m.in. polichromia z 1925 roku oraz ikonostas z oryginalnymi ikonami. Obok cerkwi stoi zabytkowa drewniana dzwonnica.
Po II wojnie światowej historia Szczawnego ponownie została naznaczona wysiedleniami. Wielu mieszkańców zostało przesiedlonych, a zabudowa wsi poważnie ucierpiała podczas działań wojennych. Cerkiew przetrwała jednak trudny okres powojenny i dziś pozostaje jednym z cennych zabytków drewnianej architektury sakralnej regionu.
Szczawne to przykład miejsca, w którym historia, wielokulturowe dziedzictwo i bieszczadzki krajobraz spotykają się na każdym kroku.
📍 Szczawne, gmina Komańcza, Podkarpacie
Czy byliście kiedyś w Szczawnem? A może znacie inne mniej znane miejscowości w Bieszczadach, które mają niezwykle ciekawą historię?