Letni Festiwal Jazzowy w Piwnicy pod Baranami został zorganizowany po raz pierwszy w 1996 w trakcie obchodów 40-lecia Piwnicy pod Baranami. Twórca i dyrektor Festiwalu - Witold Wnuk, zainspirowany przez legendarnego Piotra Skrzyneckiego, przedstawił w lipcu całomiesięczną serię codziennych koncertów w Piwnicy. Z roku na rok Festiwal powiększał swoją formułę prezentując, obok codziennych koncertów w ICE Kraków, Piwnicy pod Baranami, koncerty w Filharmonii, Operze Krakowskiej, Auditorium Maximum, Radio Kraków, Centrum Manggha, wszystkich klubach jazzowych Krakowa oraz wielkie plenerowe koncerty i wydarzenia - jak Niedziela Nowoorleańska i Noc Jazzu. Obecnie festiwal jest największym polskim festiwalem jazzowym i jednym z większych w Europie. Podczas ostatnich 21 lat występowała wielokrotnie cała czołówka polskiego jazzu (m.in. Adam Makowicz, Tomasz Stańko, Urszula Dudziak, Michał Urbaniak, Zbigniew Namysłowski, Jarek Śmietana, Wojciech Karolak, Jan "Ptaszyn" Wróblewski, Leszek Możdżer, Piotr Wojtasik...) Pat Metheny, Herbie Hancock, Chick Corea, Bobby McFerrin, Robert Glasper, Jean Luc Ponty, Leny White, Branford Marsalis, Joe Lovano, Maria Schneider, Eddie Henderson, Greg Osby, Richard Bona, Nigel Kennedy, Larry Coryell, The Rosenberg Trio, Rashied Ali, Ricky Ford, John Abercrombie, Nils Landgren, Joao Bosco, James Genus, Al Jarreau, Billy Cobham, John Scofield, Take 6, NDR BigBand, Stanley Clarke, Hiram Bullock, Leni Stern, Rachel Z, Vadim Brodski...). Od roku 2001 wręczana jest nagroda festiwalowa - "Jazzowy Baranek", której laureatami byli:
- Jerzy "Duduś" Matuszkiewicz (2001),
- Andrzej Kurylewicz i Wanda Warska (2002),
- Wojciech Karolak (2003),
- Zbigniew Namysłowski (2004),
- Janusz Muniak (2005),
- Przemysław Dyjakowski (2006),
- Tomasz Stańko (2007),
- Andrzej Trzaskowski (2008) pośmiertnie,
- Roman "Gucio" Dyląg (2009)
- Jan "Ptaszyn" Wróblewski (2010)
- Jan Boba (2011)
- Jan Kudyk (2012)
- Jarek Śmietana (2013)
- Andrzej Marchewka (2014)
- Jan Jarczyk (2015), nagroda pośmiertna
- Janusz Grzywacz (2016)
- Marian Pawlik (2017)
- Andrzej Dąbrowski (2018)
- Marek Stryszowski (2019)
- Marek Michalak (2020)
Festiwal co roku składa się z ok. 100 koncertów. Występuje blisko 300 polskich i zagranicznych artystów dla ok. 40.000 gości.
