15/05/2025
Pattimura: De Vergeten Vrijheidsstrijder die Nederland Moet Erkennen
15 mei is voor het Molukse volk geen gewone dag. Het is een dag van herinnering, van pijn, van eer. De dag waarop wij stilstaan bij Thomas Matulessy, beter bekend als Pattimura — de man die opkwam voor vrijheid, terwijl de wereld om hem heen zweeg.
Nederland, Frankrijk en Engeland: Koloniale pionnen op het Molukse schaakbord
De opstand van Pattimura in 1817 kwam niet uit het niets. Hij was het antwoord op decennia van koloniale uitbuiting, die een diep litteken had geslagen in de Molukken. Tijdens de Napoleontische oorlogen werd Nederland bezet door Frankrijk, en werd het een speelbal op het wereldtoneel.
• Frankrijk dwong Nederland in de rol van marionetstaat (de Bataafse Republiek, later het Koninkrijk Holland).
• Engeland, als tegenstander van Napoleon, nam tijdelijk Nederlandse kolonies in, waaronder de Molukken.
• Het Britse bestuur (1810–1816), hoewel nog steeds koloniaal, ging relatief terughoudender om met de lokale bevolking. Er werd enige ruimte gelaten voor rust, bestuur en religie. Geen wreed systeem, geen opgelegde terreur.
Maar toen Napoleon was verslagen, keerde Nederland terug. En het keerde niet als bevrijder, maar als bezetter.
Na zélf vijf jaar bezet te zijn geweest, had Nederland niets geleerd van de vernedering, het verlies van autonomie, het gebrek aan zeggenschap. In plaats van mededogen toonde het hardheid, in plaats van dialoog bracht het geweld, en in plaats van reflectie koos het voor wraak.
Pattimura stond op voor zijn volk
Toen Nederland in 1816 de Molukken weer in handen kreeg, herstelde het zonder enige nuance het oude koloniale regime. Belastingen, dwangarbeid, kerkelijke bemoeienis en geweld werden opnieuw opgelegd. Het volk op Saparua, het geboorteland van Pattimura, had genoeg.
In mei 1817 nam Pattimura samen met zijn strijdmakkers de wapens op. Niet uit haat, maar uit liefde. Niet voor macht, maar voor vrijheid. Ze vielen het Nederlandse bolwerk Fort Duurstede aan. De aanval was succesvol. De resident werd gedood. Het was geen terreur — het was verzet tegen een onmenselijk systeem.
Nederland koos opnieuw voor wreedheid
De reactie van Nederland was niet om te luisteren. Niet om in gesprek te gaan. Niet om lessen te trekken uit de Britse benadering of uit hun eigen recente bezetting. Nee — Nederland koos voor vernietiging.
Schepen werden gestuurd. Soldaten geland. Wraak genomen. Dorpen platgebrand. Families vermoord.
Pattimura werd verraden, gevangen, berecht, en op 16 december 1817 opgehangen.
Nederland noemde hem een crimineel.
Maar hij was een held van vrijheid.
Een leider van zijn volk.
Een man met visie, moed en overtuiging.
En het Nederlandse gezag? Dat keerde terug als een blinde, arrogante kolonisator die liever bloed vergiet dan macht deelt.
De vergeten bladzijde in de Nederlandse geschiedenis
Nog altijd weigert Nederland zijn koloniale daden in de Molukken volledig te erkennen. In schoolboeken wordt Pattimura nauwelijks genoemd. Molukse geschiedenis wordt structureel genegeerd. De canon van Nederland is witgewassen. De woorden “vrijheidsstrijd” en “Molukken” komen zelden in één adem voor.
Maar als we spreken over vrijheid, als we beweren een rechtvaardige democratie te zijn, dan moet ook deze geschiedenis volledig op tafel.
Daarom eisen wij:
• Erkenning van Pattimura als nationale vrijheidsstrijder.
• Opname van zijn verhaal in de Canon van Nederland.
• Verplichte aandacht voor Molukse geschiedenis in het onderwijs.
• Toegang tot alle koloniale archieven, militaire documenten en lokale verslagen.
• Einde aan het verzachten en verdraaien van de koloniale realiteit.
Liefde, eer en strijdkracht voor het Molukse volk
Aan het Molukse volk — in de diaspora, op de eilanden, in de harten van jullie voorouders: Pattimura leeft voort in jullie verzet tegen onrecht.
Elke 15 mei herdenken wij niet enkel zijn dood, maar vieren wij ook zijn levensmissie: een vrij volk, op vrije grond.
Lawa Mena Hau Lala
Mena Muria ….!
