28/08/2025
ශ්රී ලංකාවේ රථ වාහන නැවැත්වීමේදී පොලිසිය අනුගමනය කළ යුතු නිවැරදි ක්රමවේදය සහ ඔබේ අයිතිවාසිකම් 🚗🚔
ශ්රී ලංකාවේ මාර්ගවල රිය පැදවීමේදී පොලිස් නිලධාරීන් විසින් අපගේ රථ වාහන නැවැත්වීම සාමාන්ය සිදුවීමකි. 🚗👮♂️ මෙහිදී ඔවුන්ගේ රාජකාරියට සහයෝගය දක්වන අතරම, පුරවැසියෙකු ලෙස ඔබගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව දැනුවත් වී සිටීම ඉතා වැදගත් වේ. මෙම ලිපියෙන්, රථ වාහන ලේඛන පරීක්ෂා කිරීමේ සිට මත්පැන් පරීක්ෂාව දක්වා නිවැරදි ක්රමවේදය සහ ඔබේ අයිතිවාසිකම් පැහැදිලිව විස්තර කෙරේ.
1. ලේඛන පරීක්ෂා කිරීමේ ක්රියාවලිය 📜
පොලිස් නිලධාරියෙකුට මාර්ගයේ ගමන් කරන ඕනෑම වාහනයක් නැවැත්වීමට සහ එහි ලේඛන පරීක්ෂා කිරීමට නීත්යානුකූලව බලය ඇත. ඔවුන් සාමාන්යයෙන් පහත ලේඛන ඉල්ලා සිටිය හැක:
👉 රියදුරු බලපත්රය (Driving License)
👉 ආදායම් බලපත්රය (Revenue License)
👉 වාහනයේ රක්ෂණ සහතිකය (Insurance Certificate)
👉 වාහනයේ දුම් පරීක්ෂණ වාර්තාව ( Emission Test Report)
👉 වාහනයේ ලියාපදිංචි සහතිකය (Certificate of Registration - CR Book) (බොහෝවිට ඉල්ලනු නොලැබේ, නමුත් වාහනය පිළිබඳ සැක සහිත නම් ඉල්ලීමට ඉඩ ඇත උදා: මිනි කූපර් රථ, ඉහල ධාරිතාවයකින් යුත් මෝටර් බයිසිකල්...)
ඔබ මෙම ලේඛන නිවැරදිව ඉදිරිපත් කළ විට සහ එහි කිසිදු දෝෂයක් (උදා: කල් ඉකුත්වීම) නොමැති නම්, එම අවස්ථාවේදී පොලිස් නිලධාරියා ඔබට ඉදිරියට යාමට ඉඩ දිය යුතුය. ✅
2. ලේඛන නිවැරදි නම්, මත්පැන් පරීක්ෂාවට ලක් කළ හැකිද? 🧐
ඔව්. ඔබගේ සියලුම ලේඛන නිවැරදි වුවද, ඔබ මත්පැන් හෝ මත්ද්රව්ය භාවිතා කර ඇති බවට පොලිස් නිලධාරියාට සාධාරණ සැකයක් ඇති වුවහොත්, ඔබව මත්පැන් පරීක්ෂාවකට ලක් කිරීමට ඔවුන්ට නීත්යානුකූලව හැකියාව ඇත.
🛑 "සාධාරණ සැකයක්" යනු:🛑
👉 ඔබේ කටහඬින් මත්පැන් ගඳ වහනය වීම. 👃
👉 ඔබගේ හැසිරීම අසාමාන්ය වීම (කතා කිරීමේ අපහසුව, වැනී වැනී සිටීම). 😵
👉 රිය පැදවීමේදී අසාමාන්ය රටාවක් පෙන්වීම (වංගු ගසමින් පැදවීම). zigzag 〰️
මෙවැනි සාධාරණ සැකයක් නොමැතිව, නිකරුණේ ඔබව මත්පැන් පරීක්ෂාවකට ලක් කිරීමට පොලිසියට බලයක් නැත.
3. "බැලුන් පිම්බීම" (Breathalyzer Test) සහ ඔබේ අයිතිවාසිකම් 🎈
මෙය ශ්වසන විශ්ලේෂක (Breathalyzer) උපකරණයක් මගින් සිදු කරන පරීක්ෂාවකි. මෙහි අරමුණ වන්නේ ඔබේ ශ්වසනයේ ඇති ඇල්කොහොල් මට්ටම මැන බැලීමයි.
මාර්ග අනතුරු බොහොමයකට ප්රධාන හේතුවක් වන්නේ බීමත් රියදුරන්ය. ඔබගේ සහ අනෙකුත් සියලුම දෙනාගේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා මෙම පරීක්ෂාව සිදු කෙරේ. 🛡️
🛑 එක් වරක් බැලුන් පිම්බූ පසු නැවතත් එම බැලුමම නැවත පිඹීමට පැවසුවහොත්: 🤷
පොලිස් නිලධාරියා එක් වරක් පිම්බූ උපකරණයටම නැවත පිඹින ලෙස පැවසුවහොත්, එය ප්රතික්ෂේප කර "කරුණාකර අලුත්, මුද්රා තැබූ (sealed) මුව ආවරණයක් (mouthpiece) ලබා දෙන්න" යැයි ඉල්ලා සිටීමට ඔබට පූර්ණ අයිතියක් ඇත. 👍 මෙය ඔබගේ සෞඛ්ය ආරක්ෂාවට මෙන්ම පරීක්ෂණයේ නිරවද්යතාවයටද වැදගත් වේ. එකම මුව ආවරණය නැවත නැවත භාවිතය සෞඛ්යයට අහිතකර මෙන්ම, පෙර පරීක්ෂාවක අපද්රව්ය නිසා වැරදි ප්රතිඵලයක් පෙන්වීමටද ඉඩ ඇත.
4. වෛද්ය පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් කිරීම 🏥
පහත සඳහන් අවස්ථා වලදී ඔබව වෛද්ය පරීක්ෂණයක් සඳහා රජයේ වෛද්යවරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට පොලිසියට සිදුවේ:
👉 ශ්වසන විශ්ලේෂක උපකරණය ක්රියා විරහිත නම් හෝ එම ස්ථානයේ නොමැති නම්.
👉 ඔබ ශ්වසන පරීක්ෂාවට පෙනී සිටීම ප්රතික්ෂේප කළහොත් (මෙය වෙනම වරදකි).
👉 ශ්වසන පරීක්ෂාවෙන් ඔබ මත්පැන් පානය කර ඇති බවට තහවුරු වුවහොත්, නඩු පැවරීම සඳහා වෛද්ය වාර්තාවක් ලබා ගැනීමට. 👨⚕️ ( සෑම අවස්ථාවකම මෙය සිදු නොකරයි නමුත් ප්රායෝගිකව මෙය සිදු කරන්නේ පොලිසිය විසින් බීමතින් සිටි පුද්ගලයකු ලවා එය පුම්බා චූදිතයාව බොරු නඩුවක පැටලූවා යන විත්තිවාචකය ගරු අධිකරණය ඉදිරියේ ගෙන ඒම වැළැක්වීම සඳහාය.)
වෛද්යවරයා විසින් රුධිර හෝ මුත්රා සාම්පල පරීක්ෂා කර ඔබ මත්පැන් හෝ මත්ද්රව්ය භාවිතා කර ඇත්දැයි වාර්තාවක් ලබා දෙනු ඇත.
5. විශේෂ අවස්ථාවක් ලෙස පොලිසිය "අතට පිඹින්න" යැයි පැවසුවහොත් කුමක් කළ යුතුද? 🤔🤚
සමහර අවස්ථාවලදී, පොලිස් නිලධාරීන් අනුමත ශ්වසන විශ්ලේෂක උපකරණයක් (බැලුමක්) නොමැතිව, ඔවුන්ගේ අතට හෝ වාතයට පිඹින ලෙස රියදුරන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිනු අසන්නට ලැබේ. ඔබ පළමුවෙන්ම ඉතා පැහැදිලිව තේරුම් ගත යුතු කරුණ නම්, මෙය කිසිසේත්ම නීත්යානුකූල හෝ පිළිගත් පරීක්ෂණ ක්රමවේදයක් නොවන බවයි. ❌
මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම අවිද්යාත්මක සහ නිල නොවන ක්රියාවකි. ඔබ මත්පැන් පානය කර ඇත්දැයි නීත්යානුකූලව තහවුරු කළ හැක්කේ රජය විසින් අනුමත කරන ලද ශ්වසන විශ්ලේෂක උපකරණයකින් (Breathalyzer) හෝ රජයේ වෛද්යවරයෙකුගේ පරීක්ෂණයකින් පමණි.
එවැනි ඉල්ලීමක් කළහොත් ඔබ කළ යුත්තේ මෙයයි:
👉 සන්සුන්ව හා ආචාරශීලී වන්න:
කිසිවිටෙකත් කලබල වීමෙන් හෝ නිලධාරියා සමඟ උස් හඬින් කතා කිරීමෙන් වළකින්න.
👉 කාරුණිකව එය ප්රතික්ෂේප කරන්න:
ඉතා ආචාරශීලීව, "සමාවෙන්න මහත්මයා, නිලධාරිතුමා හෝ ඔබට කැමති ඕනෑම ගරු වචනයක්", මම දන්නා පරිදි මෙය නීත්යානුකූල පරීක්ෂණයක් නෙවෙයි. නීතියට අනුව පරීක්ෂණය කළ යුත්තේ අනුමත උපකරණයකින් පමණයි" යනුවෙන් පවසන්න.
👉 නිවැරදි ක්රමවේදය ඉල්ලා සිටින්න: ✅
"ඔබතුමාට මා ගැන සැකයක් ඇත්නම්, කරුණාකර නීත්යානුකූල ශ්වසන විශ්ලේෂක උපකරණයකින් (බැලුමකින්) පරීක්ෂාවක් සිදු කරන්න. මම ඒ සඳහා සම්පූර්ණ සහයෝගය ලබා දීමට සූදානම්. එසේත් නැතිනම්, අවශ්ය නම් මාව වෛද්ය පරීක්ෂණයකට ඉදිරිපත් කරන මෙන් ඉල්ලා සිටිමි" යනුවෙන් පැහැදිලිව දන්වන්න.
මතක තබා ගන්න, මෙහිදී ඔබ පොලිසියේ රාජකාරියට බාධා කිරීමක් සිදු නොකරයි. ඔබ කරන්නේ නීත්යානුකූල නොවන ක්රියාවකට එකඟ නොවී, ඔබව නිවැරදි සහ නීත්යානුකූල ක්රමවේදයකට පමණක් යටත් කරන මෙන් ඉල්ලා සිටීමයි. මෙය පුරවැසියෙකු ලෙස ඔබ සතු අයිතියකි. ⚖️
6. ඔබ නිවැරදි බව ඔප්පු වුවහොත් ගත හැකි ක්රියාමාර්ග ✅⚖️
ශ්වසන පරීක්ෂාවෙන් හෝ වෛද්ය පරීක්ෂණයෙන් ඔබ මත්පැන් හෝ මත්ද්රව්ය භාවිතා කර නොමැති බවට තහවුරු වුවහොත්, පොලිසිය විසින් ඔබව වහාම නිදහස් කළ යුතුය.
එසේ නිදහස් නොකර, හෝ මුල සිටම කිසිදු සාධාරණ සැකයකින් තොරව ඔබව රඳවාගෙන හිරිහැරයකට ලක් කළ බව ඔබට හැඟේ නම්, ඔබට පහත ක්රියාමාර්ග ගත හැකිය:
👉 අදාළ පොලිස් ස්ථානාධිපති (OIC) වෙත පැමිණිලි කිරීම:
සිදුවීම විස්තර කර අදාළ නිලධාරියාට එරෙහිව ලිඛිත පැමිණිල්ලක් කරන්න. 📝
👉 ජාතික පොලිස් කොමිසම (National Police Commission) වෙත පැමිණිලි කිරීම:
පොලිස් නිලධාරීන්ගේ වැරදි හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් පැමිණිලි භාරගන්නා ස්වාධීන ආයතනයකි.
👉 ශ්රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම (Human Rights Commission of Sri Lanka) වෙත පැමිණිලි කිරීම:
ඔබගේ මූලික අයිතිවාසිකම් කඩ වූ බව ඔබට හැඟේ නම්, මෙම ආයතනයට පැමිණිලි කළ හැකිය.
👉 පොලිස්පතිට කියන්න:
ශ්රී ලංකා පොලිසියේ නිල වෙබ් අඩවියට පිවිසීම තුළින් හෝ whatsapp මාර්ගයෙන් සිදුකළ හැක
👉 ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ගොනු කිරීම:
නීතිඥවරයකු මාර්ගයෙන් මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් කඩවීම පිළිබඳ පෙත්සමක් හා දිවුරුම් පෙත්සමක් මාර්ගයෙන් නඩු පැවරීමට හැකියාවක් ඇත.
සෑම විටම කාරුණිකව සහ සන්සුන්ව කටයුතු කරන්න. නමුත් ඔබගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව දැනුවත්ව, ඒවා අවශ්ය තැනදී ස්ථිරව ඉල්ලා සිටීමට පසුබට නොවන්න. සුරක්ෂිතව රිය පදවන්න! 😊🛣️
පහත දිගුවෙහි දැක්වෙන වීඩියෝවෙන් දැක්වෙන්නේ එවැනි අවස්ථාවකට මුහුණ දෙන ආකාරය පිළිබඳව කදිම නිදසුනක්. 🎥 ! නරඹන්න ආදර්ශයට ගන්න.
https://www.facebook.com/share/v/16vFqgZ1TV/
සැකසුම : ✍️ නීතිඥ නාලින්ද දිසානායක
මෙවැනි තොරතුරු ඉදිරියටත් දැනගැනීමට Law Guide Facebook පිටුවට Like කරල තියාගන්න. ඒ වගේම මෙම තොරතුරු තව කෙනෙකුටත් දැනගැනීමට Share කරන්න.
