Vinmisjonæren, Førde (2026)

22/05/2026

Fredagstipset - uredd

Domaine des Forges er ein familiegard som starta med vin for fem generasjonar sidan. Eit ganske typisk scenario innan vinverda. Nokre slike familiegardar har gått frå ein periode rett før industrialiseringa med meir eller mindre sjølvberging, der vindruer var ein av mange avlingar. Ofte vinifisert til eige bruk. Men så var det ein del som hadde litt meir hell med vindruene enn med kornet eller pærene, og ein sjanse til å tene litt meir på vin vart ein farbar veg.

Dei som starta opp samtidig med Domaine des Forges i 1890, må ha vore litt meir dristige enn vanlige folk. For korleis såg Frankrike ut på denne tida? Nei, eg tenkjer ikkje på at dei nett (1871) hadde gått på eit stortap for Preussen, og mista mykje land til det tyske riket. Den franske vinindustrien var i eit endå verre uføre, for vinlusa phylloxera vastatrix som hadde kome til landet i 1863, hadde no spreidd seg til mest alle vindistrikt i Frankrike og lagt vinmarkene øyde.

Løysinga med å pode vinstokkane på rota av ulike amerikanske vinplanter (vitis berlandieri, vitis labrusca, vitis rupestris etc.) var for så vidt godteken som den beste løysinga på problemet, på ein kogress i Bordeaux i 1881, men det tok lang tid før heile den franske vinindustrien aksepterte dette. Etablering av planteskular som skulle produsere opp amerikanske vinstokkar som sida skulle podast om med franske sortar, tok òg tid. Det var trass alt snakk om hundretusenvis av hektar vinmark som måtte plantast om.

Uansett, Domaine des Forges og fleire kom seg igjennom tøffe tider, dyrka druer og laga vin. Eigedomen ligg i nærleiken av der sideelva Layon renn ut i Loire, i det som er samleområdet Anjou. Dei har ein del vinmark på nordsida av Loire, i det litt meir prestisjefylte Savennière, men denne vinen som heiter Audace, eller djerv på norsk, kjem frå Saint-Aubin de Luigné i Anjou. Det er chenin blanc som er hovuddrua til denne garden, og Audace er ein 100% chenin blanc-vin. Vinen er gjæra på 400-liters eikefat, utan at det er noko eikearoma å spore i vinen.

Domaine des Forges Anjou L’Audace Chenin 2024

Lys strågul på farge. Rein og fruktig lukt med grøne eple og kvit steinfrukt. Og så har vinen denne solide og fyldige lukta som kjem frå godt mogne chein blanc-druer med fin konsentrasjon. Smaken er i same gata med fruktig, ung og fyldig fruktprofil. I tillegg har vinen den friske syra som får chenin blanc-vin til å skine litt ekstra. Ein solid terrassevin til sommaren, eller som følgje attåt nyfiska makrell frå fjorden eller ein sommarsalat. Vinen kostar 245 kroner.

17/04/2026

Fredagstipset - Fløyel og silke

Du har kanskje stussa litt over namnet på vinar du ser i hylla på polet. Somme tider er det ikkje opp til produsenten å gje vinen namn, det kjem som følgje av at druene kjem frå ein stad med strenge reglar for kva som skal stå utheva på etiketten. Men det kan i nokre tilfelle vere at produsenten har ein større portefølje, der ein vin eller to får eit meir fantasifullt namn, og det kan vere eit namn som gjer at produsenten kan forsøke å posisjonere seg hjå eit noko anna marknadssegment enn resten av vinane.

I eit relativt sentralt kryss i Sentral-Europa, midt mellom Alpane i vest, Karpatane i aust, Neuseidler See i sør, og Slovakia, Weinviertel og Tsjekkia i nord, ligg det litt ukjende vindistriktet Carnuntum. Med 822 hektar vinmarker, er det minst av underområda i Niederösterreich. Det er nok raudvin på blaufränkisch som er meat interessant å fortelje om herfrå, så då skal eg gjere det.

Ein av dei fremste spinndoktorane innan vinformidling er Dorli Muhr, som har drive marknadføringsbyrået Wine+Partners sidan 1991. I 2002 byrja ho å lage vin på blaufränkisch frå ein liten parsell i vinmarka Spitzerberg, som ho hadde arva. Etter kvart vart det kjøpt meir vinmark, og Carnuntum fekk nokre Erste Lage innan organisasjonen Österreichische Traditionsweingüter (ÖTW). Ein av desse var Spitzerberg ved landsbyen Prellenkirchen.

Med ein utvida portfølje, var det naturleg å byrje å tappe nokre av dei beste parsellane i Spitzerberg for seg. Ein del av åsen, hovudsakleg den midterste hadde nokre unge vinstokkar som gav fruktig vin med noko mjukare tekstur. Denne vart til Samt & Seide, eller fløyel og silke på norsk.

Weingut Dorli Muhr Prellenkirchen Samt & Seide Blaufränkisch 2023

Rubinraud farge og transparent i glaset. Det luktar reint og fruktig i starten, før det kjem på litt buskas, greiner, treverk og brune krydder. Ei frisk ange som skaper forventning. I munnen er vinen juicy, lett og uanstrengt, med god syre. Her er allikevel nok konsentrasjon og soliditet til at det er seriøse saker som kan få følgje av ein grilla bit kjøt eller ein gryterett.

Vinen kostar 259,90 og har moderate 12,5 % alkohol. Det er for tida elleve blaufränkisch frå Carnuntum i polsystemet, og 79 frå heile Austerrike. Den rimelegaste kostar 175 kr og den dyraste 855 kr. Denne vinen har noko heile klasar, som bidreg med litt friskheit og kan senke alkoholen litt. Druene vert knust forsiktig og spontangjærar i store opne kar. Ein del av druene vert fottrakka. Etter maserasjon og gjæring, ligg vinen på 1000- og 3000-liters brukte eikefat i 20 månader.

Dette er ein ganske mjuk og rein blaufränkisch, det finst både rikare, meir krydra og røffare variantar der ute. Og så er det dei som er noko meir kommersielle, med varmare frukt og litt ny eik. Altså både dongeri, lin og velur.

13/02/2026

Fredagstipset - om eg berre kunne reise tilbake

Det er mykje ein kan angre på gjennom eit liv. Alt vi skulle gjort anleis. Men om vi skulle gjort som så mange har drøymd om i filmar, bøker og musikk: å faktisk skru klokka og kalendaren attende og reise i tid for gjere om, hadde vi kanskje angra på det òg? For anten vi har ubegrensa tal på tidsreiser eller berre ei, så vert det fort surr med angeren og grunnane til igjen å endre på historia.

Alle som har smakt ei flaske vin med både litt alder og ein ibuande ungdommeleg og utvikla kvalitet, har nok kjent på kjensla av å bli teken attende i tid. Særskild om det er ein vintype der stilen har endra seg så mykje at dagens vinar ikkje smakar i nærleiken av denne anakronistiske stilen.

Heilt sørvest i Europa er det (nesten) eit heilt land som ligg nokre år etter resten av verda. I allefall sånn vinmessig er Portugal framleis litt meir støvete, brunt, merkeleg og musealt i somme av lommene som produserer vin. Her er det framleis gamle lokale druesortar, vinmarkene er samplanta og det er til dømes vin laga på både raude og kvite sortar. Takk og pris for alt som ikkje er polert og sterilt!

Dersom vi skal gå full rustikal-modus, så er det jo ikkje til å kome unna raudvin laga på baga. I Bairrada, mellom Dão og Douro, er det ein del påverking frå Atlanterhavet sine sure vindar og våte ver. Men i gode år så mognar då druene og gjev interessant vin. La oss skru tida attende, finne fram tidsmaskina sin nøkkel, korketrekkaren, og sjå kva 2014 har å by på.

Niepoort Goncalves Faria Tinto 2014

Utvikla raudfarge og lys som ein burgunder, med brunleg kant. Krydra og litt støvete lukt som har både frukt i form av syrlege raude bær, og lær og gamalt treverk. Smaken er tørr, syrleg, smal og nervøs. Fine og vare smakar av raude bær, men det er vel teksturen som gjer dette verd å grave i lommeboka etter hundrelappane. Fint nedslipne og lett sandaktige tanninar som saman med den merkbare syra gjer det både interessant, lett og godt. Litt gamaldags, jaudå, men det finst så mykje nytt og polert. 449,00 kr.

100% baga frå 94 år gamle vinstokkar frå Quinta de Baixo i Bairrada. Heile klasar gjærar i opne betong-lagares. Vinen har lege 20 månader på 2500-litersfat. António Maia Ferreira Faria laga tidlegare vin under namnet Goncalves Faria, og var ein av dei mest kjende frå Bairrada. I 2012 kjøpte Niepoort eigedomen, medan sonen til Faria framleis driv arbeidet i vinmarkene.

Ja, det kostar med tidsreiser, men om du skal bruke noko anna enn vinflasker, så såg eg at det var ein Delorean DMC-12 til sals i Noreg for knappe 700 000 kr..

Og det var utan den essensielle ombygginga..

10/02/2026

Tysdagstankar - champagneting

Champagne er stort. Det er 34 200 hektar vinmarker, og 16 300 vinbønder der nokon av dei lagar vin sjølv, og dei fleste sel druene sine til eit av dei 390 champagnehusa, eller dei er med i eit av 125 kooperativ. 265,9 millionar flasker vart seld i 2025, men det er berre ein appellasjon.

Det er ingen muligheit til å deklassifisere noko av vinen, det er anten AOC Champagne eller så går det til destillasjon og hamnar i ei flaske med antibac. Alt er ikkje av høg kvalitet, men prisen, i allefall her i Noreg, er høg. 320 kr kostar den rimelegaste champagne på heilflaske, i Sverige er den billigaste 249 kr.

Den glamorøse appellasjonen i Nord-Frankrike slit med synkande salstal, trass i at kategorien musserande vin stig jamnt og trutt verda over. Kanskje er ein av grunnane at det er vanskeleg å vite kva stil som skjuler seg i flaska.

Champagne kan kome i mange ulike smaksprofilar, og trass i at det kan stå “Blanc de blancs” eller “Brut”, så finst det eit stort spenn innanfor denne ein kategoriseringa. Og så finst det champagne som kan vere Extra Brut, altså ned mot 1-2 g/l restsukker, men det står Brut på flaska. Men heller ikkje dette er det viktigaste skiljet. Dosagen og det totale restsukkeret er berre ein liten del av totalprofilen. Og det finst champagne med meir eller mindre konsentrasjon og frukt som kan utlikne eller maskere meir eller mindre dosage.

Tida på botnfallet i flaska etter andregangs gjæring er ein viss indikator på stil, men også her spelar andre faktorar inn, som kan utlikne ein del av effekten av til dømes lang tid på berme. Ein champagne med låg konsentrasjon og litt skrinn frukt, kan få eit dominerande autolysepreg etter 18 månader på berme, medan ein rik og konsentrert champagne med 6 år på berme har så mykje anna å by på, at preget av autolyse er minimalt.

Det er altså stor forskjel på ein slank, syrleg og ung blanc de blancs, ein pinot meunier-basert og fruktig vin frå Vallée de Marne og ein rik pinot noir-champagne frå Aÿ. Gje desse tre ulike fem-seks års utvikling, og du har endå fleire ulike uttrykk. Og så er det jo alle desse champagne som er ein cuvée med litt av alt av dette. Nei, det er ikkje lett.

Rochet-Bocart Tradition 1. Cru Extra Brut.

Lys strågul i fargen, som jo er vanlig i slik ung champagne. Fersk og fruktig champagne, med aroma mot gule og grøne eple, vanilje og smør. I munnen er vinen framleis i den fruktige stilen til champagne å vere. Tørr og frisk, men jovial og lett å like. Ikkje skummel og kompleks, men ein enkel og stilig vin.

Produsenten held til i Vaudemange i Montagne de Reims. På den tidlegare skalaen Échelle des Crus er kommunane i Champagne gjeven ein poengsum, der 100% er Grand Cru og 90-99% er Premier Cru. Vinmarkene til Rochet-Bocart ligg i kommunen Vaudemange (95%), og Verzy (100). Vinen er tappa på flaske i mars 2024 og degorgert i september 2025. Druemiksen er 80% chardonnay og 20% pinot noir.

27/12/2025

Uhipt - vin til mat, eller utan?

For oss som tenkjer på vin heile tida, og brukar uforsvarleg mykje av den disponible kontantstraumen på flasker frå dei flottaste vinmarkene i Europa og den nye verda, er det eit dilemma som stadig kjem på bordet: i kva setting passar det med dei flottaste vinane?

Skal “fine wine” nyttast til mat, eller bør slike flasker dissekerast med meir presist verktøy enn kniv og gaffel og laust prat rundt middagsbordet? Denne utfordringa har vorte meir presserande dei siste åra, og det er nok i stor grad på grunn av pengar. “Fine wine” har nemleg vorte svært dyrt, noko som betyr at det hjå mange vininteresserte vert kjøpt færre vinar og færre flasker av kvar vin.

Om du då berre har ei eller to eksemplar av ein etterlengta premier cru, skal du då forsøke å få noko minnerikt ut av den lokalt innhandla sosialdemokratiske, vesle heile kyllingen og servere resultatet til vinen og familien, eller skal vinen få full merksemd i godt lys, kun med Zalto-glas og ein nerd på andre sida av bordet?

Sagt på ein annan måte: er ein Chateuneuf eller ein sjeldan og utvikla riesling til 750 kr best saman med mat? Eller må ein vere 100 % fokusert berre på vinen? Kanskje er det fleire gode svar her. For truleg er det vinar eller vinstilar som uansett om flaska kosta 250 eller 1250 vil framheve det beste i sjølv ei middels god fiskesuppe.

Den astronomisk prisstiginga på vin frå Bourgogne gjer det vanskelegare å “berre trekke opp ei Meursault” ein torsdag til eit stykke bakt frysetorsk med smørsaus. For der ein enkel kommune-Meursault i 2017 kosta knappe 400 kr, er no instegsprisen nærare 800 kr. Og den premier cru-flaska som du sparte til? I Meursault må du over 1000 kr. Det er skal litt til for flaska å levere på dei urealistiske forventningane, iallefall på ein torsdag med torsk (fryst).

Endå verre er det på restaurant. Der har ein gjerne forventningar til kjøkenet, som ofte leverer. Då har ein jo iallefall lyst på ein vin som faktisk kan finne ein match i gjennomtenkt og kunnskapsrikt framstilt smakfull mat. Men då kostar jo ein Meursault 3000 kr. Og om han slit med å forsvare 1000 kr, er det verre med 3x1000…

Men det finst då heldigvis fin vin frå andre område, der prisen på flaska er nærare dei realistiske forventningane til 0,75 liter gjæra druesaft. No treng det jo heller ikkje vere ein toppvin frå eit område eller ein spesielt kompleks og kostbar vin for at han skal ha etterlengta kvalitetar. Nokre vinar har kanskje sitt sterkaste USP (unike salsargument) at dei er uovertrufne til somme typar mat.

Her i huset, rett før jul, var det eit ønskje om å bestille sushi. Då var det ikkje vanskeleg å tenkje seg at eg måtte ha noko godt i vinskåpet som ikkje kosta all verda, og som burde kunne treffe planken til slik mat. Det vart ikkje stilt kabinettspørsmål, då eg tok opp ein kabinett frå Mosel, og det endåtil ein der eg hadde plukka druene sjølv. Ok, ikkje alle då.

Weiser-Künstler Enkircher Ellergrub Riesling Kabinett 2019

Lys strågul farge. Lite utvikling på fem år. Ganske intens og rik lukt som går mot søte raude eple, lime, syrleg epleskrell, rabarbra og lemoncurd. Det smakar som ein litt utvikla kabinett. Altså har det litt trange og rå og aller syrlegaste preget blitt tona ned. Her er ein viss tyngde 9 % alkohol), men moderat restsukker (45 g/l). Mykje frukt og litt anna. Her er smakar av lime, sitrussødme, eple og meir mot det salte og uorganiske. Syrleg, men mjuk og deilig ettersmak.

Akkurat til sushi, med innslag av sylta ingefær, salt soyasaus, sterk wasabi og feit fisk, er det nok mogleg å velje ein ferskare og endå friskare kabinett, eller ein feinherb. Dette er vin med mindre restsukker, ofte mellom 12 og 25 g/l.

Enkircher Ellergrub er ei terrassert bratt vinmark med vestleg eksponering. Druene til kabinett-vinen frå Weiser-Künstler kjem frå dei nederste delane av vinmarka, medan druene til spätlese og Ellergrub Grosse Eule Trocken kjem frå parsellar lenger oppe. I 2019 var det mykje botrytis, trass i at druene til denne vinen var mellom dei fyrste som vart hausta inn. Ein del av dei beste botrytis-druene vart sortert medan vi plukka, og vart til ein auslese-vin. Druene var noko meir sukkerhaldige enn vanlig, ettersom denne kabinetten i dei fleste år held 7,5 % alkohol. Når Konstantin Weiser har vald å gjere vinen til 9 %, er det nok for at restsukkernivået skulle haldast på eit greit nivå.

Var så denne vinen best med mat, eller utan? Om du er litt interessert i Mosel riesling, er det utan tvil gledeleg å kunne stikke nasen ned i ein slik vin og fordjupe seg i alle laga. Han har heldigvis òg eit godt spelerom attåt høveleg mat, der litt andre element av vinen kjem til sin rett. I dette tilfelle vil eg seie med Ole Brumm: ja takk, begge deler!

19/12/2025

Helgetankar - Leitz on!

Så vart det juleferie, skuldrene kom ned i kvileposisjon, middagen var på bordet, og det var på sin plass å opne ei flaske frå vinskåpet. Denne flaska hadde husert ei stund i kjellaren, og druene vart hausta same året som vi flytta inn i nytt hus. Fargen på vinen var kanskje litt i det djupaste laget, var han heilt i orden?

Han var jo “berre” frå 2012, så det burde jo ikkje gå så fort mot oksidering og undergang. Neidå, etter litt lufting og vurdering, så viser vinen seg frå ei betre side. Dette er godt! Jau, kanskje nokre små ureine tonar og ein tanke nedfallseple, men ein riesling etter mitt hjarte. Konsentrert, oljete, men frisk og med eit kledeleg utvikla preg av eple, gul frukt og noko uorganisk og røft som kontrasterer i ettersmaken.

Vinen er frå ei flott vinmark, som eg var så heldig å svippe innom i juni, på ein tur til Tyskland. Eg har vore i nærleiken før, men dette var fyrste gong eg var heilt oppe ved Rüdesheim Berg Kaisersteinfels. Det var Johannes Leitz sjølv som køyrde meg og ein gjeng andre vinskribentar rundt i vinmarkene denne ettermiddagen, og vi fekk sjølvsagt vin i glaset frå kvar av vinmarkene vi var ute og såg på. God vin kan ein kanskje seie at òg handlar om etos, logos og patos, men her viste Johannes og sonen Toni at du kjem endå eit stykke til med kairos.

Seinare på sommaren var familien ein tur rundt i Europa med tog, og ein av etappane var det korte sidesporet “Saufbahn”, frå Bullay til Traben-Trarbach. Med denne pittoreske landsbyen som base, fekk eg igjen stikke innom bratte vinmarker i Mosel.

Vin med karakter, vin med gjenkjenneleg smak og stil, vin som du vil prate om og skrive om, det handlar om geografi, jordbruk, klima, alt vêret som vert kasta på vinstokkane gjennom året, rett druesort, gjær, fat og ein liten porsjon flaks. Men vel så mykje handlar det om folk. Folka bak vinen. Vinbonden eller vinmakaren som tek dei viktige avgjerdene, som tek ein ekstra runde for å sjekke vinrankane, som ofrar ferie og familieliv for å sikre kvaliteten til druene. Det finst fleire måtar å gjere dette på. I sommar fekk eg treffe att nokre av dei som eg set stor pris på.

Vi måtte sjølsagt innom Konstantin Weiser (den detaljfokuserte og jordnære) på Weiser-Künstler i Traben-Trarbach. Der fekk vi full gjennomgang av 2024-årgangen, pluss ein smak på nokre 2023-vinar. Den (joviale og selskapsglade) Gernot Kollmann på Immich-Batterieberg var ikkje vanskeleg å be, så eg fekk delta på eit sommarleg symposium med andre vinfolk på Die Mosel. Med leigd sykkel av diskutabel kvalitet, sykla eg i morgonsol mot Reil, og fekk nok eit triveleg treff og smaking med (tenkjaren og holisten) Thorsten Melsheimer.

Leitz Rüdesheimer Berg Kaisersteinfels Riesling 2012
Gullgul vin. Med åra så vert alt umerkeleg litt meir slitt, både hus, parkett, koner, bremseklossar og vin. Det skjer langsamt og nesten usynleg. Patina er eit ord som kan vere lada med både positiv og negativ meining, og her har vinen fått litt medfart frå (truleg) bittelitt for mykje oksygen gjennom korken. Det gjer at frukta ikkje er like rein og lytefri som kanskje ho var for nokre år sidan. Dette er likevel ein djup og stilig tørr riesling. Kanskje ikkje lineær eller stringent nok for eit møte med pinnekjøt, men sånn heilt åleine med deg og ein frikveld, ja det er ikkje feil.

Leitz vart introdusert til det norske publikum i 2003, med import av Kjell Cordsen. Eg hugsar at dei tørre vinane frå Leitz og Breuer var noko av det som vart kjøpt av riesling, då eg budde i Bergen på starten av årtusenet. Leitz var gunstig prisa, og det har blitt mange årgangar av Kaisersteinfels opp igjennom åra.

Om du har smakt dei jamnleg, vil du nok merke at vinen, nesten umerkeleg har endra seg. Fram til om lag 2010 var det ein ganske rik og litt godsleg riesling, medan dei siste åra har han, kanskje i takt med moten, stramma seg litt opp og blitt slankare, tørrare og meir syredriven. Johannes Leitz derimot, var rund i kantane og ein kjernekar.

12/12/2025

Fredagstipset - istället för musik: förvirring

Den kvite Chablis-vinen har eit godt grep om norske forbrukarar og restaurantgjester. Vinen (har vore) gunstig prisa, har gjenkjenneleg aroma og fungerer godt til sjømat. Mykje Chablis har hatt ein smaksprofil der frukta har kome i andre rekkje, medan element som går meir mot det vi kan skildre som uorganiske, som stein, kritt, kalk, sjø og tang har vore det fremste kjenneteiknet.

No er den aukande mogninga av druematerialet i Chablis generelt, med på å setje både grøn og gul eplefrukt lenger framme i smaken. Global oppvarming og nye kundegrupper har endra smaken av Chablis. Det er i mindre grad ein krevjande, stram og knusktørr vin.

Men det skal handle om vin frå den andre enden av Europa, vi skal heilt sør. Tørr sherry frå Jerez i Andalucia er kanskje den aller minst fruktige vinen som finst. Han er knusktørr, stram og eit sjokk for alle som er oppvaksne på pinot gris og riesling. Sherry er òg ein vin med ein svært stabil nedgang i salet både her i landet og mange andre marknader.

Det dukkar opp då eit lyspunkt innimellom òg, til dømes nye kostar som bles liv i sovande tradisjonar. Om vi går attende til sherry-området si stordomstid på slutten av 1800-talet var det mykje eksport, og pengar i kassa hjå bønder og produsentar. Men dei lokale drakk ein “fino” som ikkje var oppsprita til 15%, men der druene vart tørka ute i sola om det var behov for å auke alkoholnivået ein prosent.

Desse lette kvitvinane kunne somme tider vere unge og fruktige, eller dei kunne ha fått nokre månader under flor, som gjorde dei likare eksportvarene fino og manzanilla. Ramiro Ibáñez er ein av dei som ser attende til den rike historia til sherry-triangelet for å finne løysingar for å lage interessant vin for dagens nye vinkonsumentar.

Han starta opp med vinproduksjon under namnet Cota 45 i 2012, og i 2023 vart det omdøypt til hans eige namn. Dei fleste vinane er kvitvin med moderat alkohol, der fokuset er å vise fram ulike vekstsoner i områda i nærleiken av Sanlucar de Barrameda. Somme av vinane har ikkje berre den tradisjonelle drua palomino fino, men andre tidlegare viktige sortar frå området som no er i ferd med å forsvinne.

Ramiro Ibáñez UBE Miraflores 2024

Strågul på farge. Sprø, slank og “tørr” lukt av lett undermogne grøne eple, medan det dukkar opp kamomillete, flor og salt sjø. Spanande. Får lyst på ein slurk. Vinen er tørr, lett og frisk, med moderat frukt. Mest eple og sitrus-aroma. Steinete, saliverande og slank vin som glir farlig lett ned. Finfine 11,5 % alkohol er på den lette sida. Laga på palomino fino.

Druene kjem frå fem ulike vinmarker i området Miraflores, med ulik høgd over havet og ulik samansetjing av den kalkrike jorda. Druene vert pressa og spontangjærar på 1000-liters fat. Etterpå ligg vinen på same type fat i om lag seks månader, delvis med flor over vinen i fatet.

Kva kan dette brukast til? Trass i at det ikkje smakar Chablis, har vinen litt av dei same kvalitetane, og eg tenkjer at ymse sjømat frå rå østers til bakt torsk må kunne vere gode arbeidsoppgåver for ein slik vin.

09/12/2025

Tysdagstankar - ei flaske varierande vêr

Det stundar mot jul, forventningar om tradisjonar som skal overhaldast fører til stress og vi spring som hovudlause høns mellom støvklutar og siste nytt innan sprø svor. Men om du kan senke forventningsnivået, kjøpe litt færre gåver og deligerer nokre oppgåver, kan det vere at du får til til å setje deg ned i adventstida og ta inn over deg litt julefred. Nokre er glade i til dømes Goldbergvariasjonane til Johann Sebastian Bach, skriven i 1741 til eleven Johann Gottlieb Goldberg. Sjølv er eg glad i årgangsvariasjonar, eit verk av Moder Jord, Vêret og Vekstsesongen, komponert for nysgjerrige flaskeopptrekkarar over heile kloden.
Goldbergvariasjonane er 30 variasjonar over ein arie for piano, der basslinja og akkordprogresjonen ligg fast. Ein vinmakar som tek over ein vingard etter førre generasjon kan, dersom helsa held og salet går greit, få ansvaret for 30 årgangar, før det er på tide å gje stafettpinnen vidare. Gjennom desse åra vil vinmakaren oppleve framgang, meistring, endring og at eigne idéar får spele seg ut. Likevel vil hen i stor grad vere overlaten til korleis vêret i vekstsesongen påverkar vinstokkane og druekvaliteten. All kunnskap i verda kan ikkje hindre ein øydeleggjande haglskur eller ei veke med styrtregn.

Men sjølv mindre dramatiske vêrfenomen kan vere utslagsgjevande for korleis druene ter seg, veks og mognast. Du kjenner det på smaken. Ein vin som du prøver år etter år, set pris på og kjenner, vil vere ulik i kvar årgang. Trass i at ein kan redusere tal på variablar, er vêret nytt kvart år. Same vinmark, same vinmakar og same framgangsmåte skaper kvart år ein ny variasjon over eit kjend tema.

Om du har smakt vin frå mange verdshjørner, har du kanskje oppdaga av variasjonane er litt større i dei meir marginale vekstområda. I eit kjølig klima, anten det langt mot nord eller høgt over havet, er det kampen for mogne druer som er det definerande for vinen. I eit marginalt klima er tenleg vêr, eit vere eller ikkje vere for kvaliteten på vinhausten, avkastninga og økonomien.

Vinplanten er ein levande vêrstasjon, og resultatet kan i stor grad lesast av i eit stettglas ved kjøkenbordet. Til tider er det forståeleg kvifor vinen smakar som han gjer, andre gonger er det som om verdata frå området ikkje stemmer heilt overeins med innhaldet i vinflaska. Vinmakarar må også tenkje på den økonomiske sida, og forsøker å lage noko som folk vil ha. Då hender det at ekstreme utslag av vêret i vekstsesongen vert tona ned gjennom vinmarksarbeid og prosessar i vinifikasjonen.

England har kome som ein rakett inn i vinverda dei siste 20 åra. Hugs at etablering av vinmark og vinproduksjon er eit generasjonsprosjekt, der den ønska kvaliteten først vert tydeleg etter mange år. Irske Dermot Sugrue har jobba seg opp i den gryande engelske vinbransjen som vinmakar for fleire av dagens kvalitetsprodusentar. I 2006 etablerte han for fyrste gong noko under eige namn, Sugrue South Downs. Då vart det planta ei vinmark på eigedomen til den katolske kyrkja i Storrington (West Sussex), og avtalen var at ein del av druene skulle Dermot få nytte til sin eigen vin. Han var på same tid ein av grunnleggjarane av Wiston, som framleis er eit framifrå engelsk vinhus. Sidan har Dermot fått leige meir vinmarker, og kjøpt seg litt jord til planting av nytt vinmarksland. I 2009 vart fyrste årgang av vinmarka i Storrington hausta, og i 2013 kom den musserande vinen for sal under namnet The Trouble With Dreams.

No er vi komne til 2020-ågangen, og med det 10. variasjon av vinen (det var eit par år der det ikkje vart god nok kvalitet på druene). Trass i England sitt marginale klima, held Sugrue på årgangsvinar i staden for å jamne ut kvaliteten i svake år med reservevin. Dette skaper muligheit for å sjå tilbake på korleis vêret var i Sør-England for nokre år sidan, ja faktisk sanse det med heile kroppen. Og denne sanselege reisa er sanneleg verd prisen.

Sugrue South Downs The Trouble With Dreams 2020

Smakt no 1. desember. Lys strågul farge. Saliverande frisk på nasen! Gule og grøne eple kappast om merksemda. Smal og lineær i lukta. Litt deig og brødkrumme og ein østers melder seg på. Britisk frisk i anslaget med sprø, fersk og syrleg eplefrukt, som det kjem på litt fruktsødme og rikdom i smaksbilete. Hm.. kanskje litt fersk vin dette. Burde nok ha fått eit par år i kjellarmørkret. Her er iallefall godt potensiale. Trass i at årgangen 2020 var ganske varm og vellukka i England, er denne friskare og slankare enn 2018-utgåva. 689,90 kr.

Sugrue South Downs The Trouble With Dreams 2018

Smakt 10.05.24 i ein smaking med fleire andre engelske musserande vinar. Detaljert, balansert og imponerande lukt med epler, diskret eik, vanilje og gul frukt. Her er både frisk syre og god fylde. Lang i smaken, og her følgjer smakane det som kom inn på lukt, med gule eple, litt eik og rik frukt frå eit godt år. 2018 var no endå meir vellukka enn 2020. Eller berre anleis. Det er godt med variasjonar. Finst nokre flasker att på Sandefjord-polet til 719 kr.

05/12/2025

Fredagstipset - bobler i baren

Den ikkje heilt ukjende boblevinen frå den nordfranske landsbygda er innsausa i myter, hemmeleghald og til dels lyssky affærer. Eg skal ikkje gå inn på den høge avkastninga, underbetalte innhaustingsarbeidarar som vert tilbode kummerlege butilhøve, eller den utbreidde bruken av plantevernmiddel.

Champagne er drivne av nokre store økonomiske motorar, produsentar der volumet av vin krev ein marknadsføringsstab av dimensjonar. Dei store husa samarbeider med kjendisar og kunstnarar om emballasjeutforming, limited editions og marknadsføringsstunt. Om du besøker hovudkvarteret til Moët et Chandon er du ikkje så langt unna Disneyland. (Faktisk er det om lag berre 1 time og 20 min i bil frå Epernay til Euro Disney i Coupvray utanfor Paris).

Det finst òg aktørar i Champagne som produserer så små mengder vin at dei ikkje treng pr-strategar på lønningslista. Charles Dufour som held til i Landreville i Aube, er ein av dei. No har han heller ingen fungerane heimeside. I følgje ein artikkel av vinskribenten Håvard Flatland på Nattverden.com frå 2017, hadde Dufour ei nettside det året.

Charles Dufour driv seks hektar vinmarker, og har sidan 2013 vore økologisk i det meste han gjer. Hovudproduktet er champagnen Bulles de Comptoir, som no er inne i sin trettande versjon, derav nemninga “ #13”, og denne har fått namnet “Cuisine de Dimanche”. Vinen plar kome til landet i begrensa opplag, og vert fort utseld. Trass i at prisen har auka noko dei siste åra, er dette vin av høg kvalitet, som er verd å prøve.

Charles Dufour Bulles de Comptoir #13 Cuisine de Dimanche

Djup strågul mot ferskenfarga. Det luktar av eple, både gule og mogne, og friske grøne. Her er assosiasjonar til havet, ved hummarskal og fjøre sjø, og autolysens alkymi som eg vil bruke metaforane brøddeig og brødskorpe på. Det luktar som ein litt rik vin, med mykje frukt. Når munnen får vere med å motta signal frå væska, så vil han seie at dette er ein flott og balansert champagne, med ganske mykje autolyse-preg, trass i berre 15 månader på botnfallet i flaska. Tørr sjølvsagt, og med frisk syre som gøymer seg i mykje solid fruktaroma. Syrleg ettersmak. Lekker og sober vin, men òg nervøs og ertande, frå rebellen frå Landreville.

Vinen er sett saman av 60 % pinot noir, 30 % chardonnay og 10 % pinot blanc. 65 % er frå 2022-årgangen, medan resten er ein “pågåande evig miks”, eller réserve perpétuelle, med vin frå 1982 til 2021. Her er altså gamle greier frå far til Charles som har fått bli med i den store tanken. 12% alkohol og prisen er 589,90 kr. Det er jo snart jul..

* Bulles de Comptoir kan omsetjast med “barprat”, men er vel eit ordspel, der bulles òg tyder bobler.

Vinmisjonæren

22/05/2026

17/04/2026

13/02/2026

10/02/2026

27/12/2025

19/12/2025

12/12/2025

09/12/2025

05/12/2025

Adresse

Telefon

Nettsted

Varslinger

Kontakt Bedriften

Snarveier

Del

Type